|
Dla naszych - praktycznych - celów zajmiemy się tutaj pięcioma znaczeniami piękna, występującymi w odniesieniu do sztuki.
Znaczenie potoczne. Piękne jest to, co w oglądzie zmysłowym lub wyobrażeniowym daje szczególnego rodzaju przyjemność, poniekąd oderwaną od powszednich, pospolitych dążeń, trosk i potrzeb. Przeważnie implikuje się, że owa przyjemność płynie z takich mglisto określonych cech przedmiotu, jak harmonia, sprawność wykonania, zdolność budzenia swoistych wzruszeń, czyli emocjonalna „wymowność". Do tego potocznego znaczenia jeszcze kilkakroć wrócimy.
Dwa znaczenia akademickie. Pierwsze z nich jest względem drugiego nadrzędne: piękne równa się estetyczne, to znaczy, że to pierwsze pojęcie piękna ogarnia różne kategorie estetycznych wartości lub przeżyć, np. kategorię tragizmu, wzniosłości, brzydoty, komizmu, wdzięku i inne. Lecz jednocześnie stosuje się ten termin w znaczeniu drugim, podrzędnym, węższym, kategorialnym: piękno rozumie się wówczas, jako jedną z owych kategorii estetycznych. To drugie, węższe znaczenie jest dosyć bliskie potocznemu. Między oboma znaczeniami istnieje cała gradacja szerszego lub węższego rozumienia piękna. Dzieła, które umyślnie realizują piękno w jednym z tych znaczeń (z silnym ciążeniem ku drugiemu, węższemu biegunowi) to dzieła „sztuk pięknych".
|